Βρίσκεστε εδώ: Αρχική Σελίδα υλικά περιοδικό τεύχος 4 Για μια ολοκληρωμένη πολιτική στάθμευσης στην Αθήνα

Για μια ολοκληρωμένη πολιτική στάθμευσης στην Αθήνα

Δημοσιεύτηκε 20/07/2009

Οι κατευθύνσεις του Ρυθμιστικού Σχεδίου Αθήνας (ΡΣΑ) και του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου (ΓΠΣ ) του Δήμου Αθηναίων [Το κείμενο αποτελεί περίληψη εισήγησης στην ημερίδα με θέμα: «Αθήνα: Ελεύθεροι Χώροι και Χώροι Στάθμευσης», 22 Μαρτίου 2009]

Η εισήγηση έχει δύο βασικούς στόχους και αντίστοιχα δύο ομάδες αποδεκτών:

- απευθυνόμενη αφενός προς τα κινήματα των πόλεων που συσπειρώνονται όλο και περισσότερο γύρω από το αυτονόητο αίτημα προστασίας και αναβάθμισης των ελεύθερων χώρων πρασίνου στις ελληνικές πόλεις, να άρει μια «παρεξήγηση» που περιβάλλει τα «κτίρια στάθμευσης», τα οποία έχουν καταγραφεί στη κοινή συνείδηση σαν «οχλούσα» χρήση και όχι σαν «κοινωνική/τεχνική υποδομή» και αφετέρου,  

- προς την επιστημονική κοινότητα, να αναδείξει την ανάγκη συγκροτημένης και ολοκληρωμένης πολιτικής για το θέμα, καταθέτοντας μια κριτική θεώρηση στις μέχρι σήμερα ακολουθούμενες πολιτικές, οι οποίες έχουν αποδειχθεί αναποτελεσματικές, ατελέσφορες και –εν τέλει- υπεύθυνες για την ανωτέρω «παρεξήγηση».

Το Ρυθμιστικό Σχέδιο Αθήνας, που είναι το στρατηγικό σχέδιο για την Αττική της δεκαετίας του 80, σχέδιο κατά κοινή ομολογία πρωτοποριακό και καινοτόμο, εξ ού και ακόμα επίκαιρο στις βασικές του επιλογές, όπως και το Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο του Δήμου Αθηναίων που εξειδικεύει το ΡΣΑ για το Δήμο, έχουν θεσμοθετήσει –από το 1985 και 88 αντίστοιχα- τις βασικές αρχές πολιτικής για το θέμα της στάθμευσης, όχι αποσπασματικά και μεμονωμένα αλλά με ολοκληρωμένο τρόπο, σε συσχετισμό με τη γενικότερη στρατηγική (λειτουργικής, αισθητικής και οικολογικής) αναβάθμισης του αστικού περιβάλλοντος την οποία πρεσβεύουν.

Στα πλαίσια αυτά η πολιτική στάθμευσης αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα μιας ολοκληρωμένης πολιτικής μεταφορών αλλά και κάθε πολεοδομικής πολιτικής, ιδιαίτερα δε αυτής των αστικών αναπλάσεων, δεδομένου ότι μπορεί να αποδειχθεί βασικό εργαλείο (συμπληρωματικά με άλλα) για την απελευθέρωση, άρα διεύρυνση του δημόσιου χώρου, προς όφελος του τόσο αναγκαίου για την πόλη πρασίνου.

Έχουμε την τάση ως κινήματα, να προστρέχουμε στα νομικά κείμενα πολεοδομικού περιεχομένου μόνο όταν απειλείται ένας τόπος με περιβαλλοντική επιβάρυνση (μικρή ή μεγάλη) και όχι να αξιοποιούμε τα πολεοδομικά σχέδια σαν εργαλεία διεκδίκησης της εφαρμογής μιας προληπτικής πολιτικής, μιας πραγματικής ενεργού πολιτικής πολεοδομικού σχεδιασμού. Ήρθε νομίζω ο καιρός, τώρα που το κίνημα των πολιτών αναλαμβάνει πρωτοβουλίες όπως στο Πάρκο Εξαρχείων, να προστρέξουμε στα θεσμοθετημένα σχέδια για να διεκδικήσουμε επιθετικά και όχι ως αντίσταση, την ουσιαστική ενεργοποίησή τους!

Το ΡΣΑ (Ρυθμιστικό Σχέδιο Αθήνας) που αφορά όλη την Αττική εντάσσει τη δημιουργία χώρων στάθμευσης σε δύο πεδία: 

1ον σ’ αυτό της κεντρικής του ιδέας για «ανασυγκρότηση της γειτονιάς», με κύριο άξονα την βελτίωση των συνθηκών κυκλοφορίας των πεζών και,

2ον στην ενιαία πολιτική μεταφορών, που εξυπηρετεί το στόχο της συνολικής χωροταξικής οργάνωσης και δομικής ανασυγκρότησης του Λεκανοπέδιου, η οποία περιλαμβάνει ενίσχυση και αναβάθμιση του δικτύου δημόσιων συγκοινωνιών, λειτουργική διασύνδεση των μέσων, μετασχηματισμό του ακτινικού οδικού δικτύου σε ακτινικοδακτυλιακό και δημιουργία χώρων στάθμευσης σε άμεση συσχέτιση με τους οδικούς δακτυλίους και τους σταθμούς του κύριου δικτύου δημοσίων μέσων μεταφοράς.

Αντίστοιχα το ΓΠΣ (Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο) του Δήμου Αθηναίων προβλέπει ένα ευρύ δίκτυο πεζοδρομήσεων και «υποκατάσταση της στάθμευσης παρά την οδό από συλλογικά γκαράζ και απελευθέρωση του κοινοχρήστου χώρου σε όφελος των πεζών και της κυκλοφορίας κατά περίπτωση, παράλληλα με την εκμηδένιση της παράνομης στάθμευσης» διακρίνει δε τα κτίρια στάθμευσης σε «γκαράζ εκτροπής με στόχο την αποτροπή εισόδου των ΙΧ στις κορεσμένες περιοχές του Δήμου και ιδιαίτερα το κέντρο» και σε «γκαράζ εξυπηρέτησης» τα οποία συναρτά κυρίως με τις «κατά τόπους επιδιωκόμενες χρήσεις», και όχι με αυτές που αναπτύσσονται βάσει των τάσεων της αγοράς, θέτοντας μάλιστα στην υπηρεσία αυτού του στόχου μια κατάλληλη τιμολογιακή πολιτική «στο χώρο και στο χρόνο» και κατά «κατηγορίες χρηστών». 

Μια συνθετική ανάγνωση των γενικών αυτών κατευθύνσεων οδηγεί στα εξής συμπεράσματα, που αποτελούν εξ άλλου τις βασικές αρχές μιας πολιτικής στάθμευσης που θέλει να εντάσσεται σε πνεύμα «βιώσιμης κινητικότητας»:

•    Αποτροπή εισαγωγής του ΙΧ αυτοκινήτου στις κεντρικές περιοχές, άρα αποφυγή χωροθέτησης χώρων στάθμευσης σ’ αυτές.

•    Ευρεία εφαρμογή ελεγχόμενης στάθμευσης, αρχίζοντας από τις κεντρικές περιοχές, με στόχο την προσωρινή και όχι μακράς διάρκειας κατάληψη του δημόσιου χώρου.  

•    Καθιέρωση μιας πολιτικής ανέγερσης  κτιρίων στάθμευσης σε δύο περιπτώσεις:

α) σε περιμετρικά σημεία της πόλης (σε εξωτερικό δακτύλιο) και μάλιστα στους κόμβους συμβολής του κύριου οδικού δικτύου με τους σταθμούς μαζικών μέσων μεταφοράς και,

β) στις περιοχές κατοικίας αλλά σε συνδυασμό με μια συστηματική πολιτική αστικών αναπλάσεων, ώστε να αναβαθμίζεται ο απελευθερούμενος δημόσιος χώρος προς όφελος της διακίνησης πεζών ή ποδηλάτων και της δημιουργίας δικτύου πρασίνου.

•    Συνδυασμό των αρχών χωροθέτησης κτιρίων στάθμευσης με μέτρα διαχειριστικής πολιτικής, (τιμολόγηση, ωράρια κλπ) ώστε η θέση και η λειτουργία του κτιρίου στάθμευσης να εξυπηρετεί τους σύνθετους πολεοδομικούς στόχους και να μην υποτάσσεται αποκλειστικά σε άλλα κριτήρια (πχ οικονομική αποδοτικότητα της επένδυσης).

•    Διευκρινίζεται ότι η κατασκευή κτιρίων στάθμευσης κατά την περίοδο θεσμοθέτησης των ΡΣΑ και ΓΠΣ, αφορά οικοδομήσιμους και όχι κοινόχρηστους χώρους (ΚΧ), δεδομένου ότι η δυνατότητα κατασκευής χώρων στάθμευσης κάτω από ΚΧ εισήχθη στην πολεοδομική νομοθεσία πολύ αργότερα (το ‘92).

Η εισήγηση αναφέρθηκε στο ιστορικό της σταδιακής απομείωσης του περιεχομένου της πολιτικής στάθμευσης στην Αθήνα, με αποτέλεσμα σήμερα –πλην της υποχρέωσης κατασκευής θέσεων στάθμευσης κάτω από τις νέες οικοδομές- να κυριαρχεί η επιλογή κατασκευής μεγάλης κλίμακας υπόγειων γκαράζ σε πλατείες, πολιτική η οποία δεν ανταποκρίνεται στις αρχές του στρατηγικού και πολεοδομικού σχεδιασμού των ΡΣΑ και ΓΠΣ, για προφανείς λόγους, που προκύπτουν από την ανωτέρω καταγραφή των θεσμοθετημένων πολιτικών και αναλύονται καλύτερα στην πλήρη εισήγηση.

 Επί πλέον με την «χωροθέτηση» υπόγειων γκαράζ κάτω από πλατείες με Νόμο του 2001, με αφορμή τις… ανάγκες στάθμευσης στην περίοδο των ολυμπιακών αγώνων (!), καταστρατηγείται και αυτή ακόμα η νομοθεσία και η νομολογία του ΣτΕ  που επιβάλλει να μελετώνται οι πολεοδομικές και κυκλοφοριακές συνθήκες κάθε περιοχής και να μη καταστρέφεται η λειτουργία της πλατείας και φυσικά το πολύτιμο για την Αθήνα πράσινο.

Αίτιο αυτής της στρεβλής πορείας είναι η μερικότητα και αποσπασματικότητα που κυριαρχεί στον πολεοδομικό σχεδιασμό και υποθάλπει μια εξόχως προβληματική αντίληψη για τη διαχείριση του δημόσιου χώρου, αντίληψη που είτε θεωρείται «αξιοποίηση» της δημόσιας γης (από τις εκάστοτε πολιτικές ηγεσίες) είτε «εμπορευματοποίηση», (από τα κινήματα πολιτών) οπωσδήποτε οδηγεί την πολιτική στάθμευσης σε αδιέξοδα και αναδεικνύει τα κτίρια στάθμευσης σε στοιχείο του προβλήματος, παρά της λύσης του. Τραγικό αποτέλεσμα αυτής της πορείας είναι να χάνονται καθημερινά ελεύθερα οικοδομήσιμα οικόπεδα, τα οποία έχουν την «καταλληλότητα» να εξυπηρετήσουν τη στάθμευση των κατοίκων, χωρίς να ωχλούν την κατοικία, (πχ σε μεγάλους οδικούς άξονες με πάγια χρήση βενζινάδικα ή υπαίθρια πάρκινγκ) αλλά τελικά «αξιοποιούνται» προσθέτοντας νέα μικρά εμπορικά κέντρα ή κτίρια γραφείων στον πυκνοδομημένο αστικό ιστό, αντί να τον ανακουφίζουν στεγάζοντας τα αυτοκίνητα των κατοίκων.

Η εισήγηση αναζήτησε το νήμα για την αναβίωση των αρχών των ΡΣΑ και ΓΠΣ σε σύγχρονα πλαίσια, με αποφυγή των «ιστορικών» λαθών που οδήγησαν στη σημερινή αναποτελεσματικότητα, καταθέτοντας λύσεις που δεν μπορεί παρά να βασιστούν αφενός σε μια ενεργό, πολυεπίπεδη και επιχειρησιακή πολιτική πολεοδομικού σχεδιασμού, αφετέρου –όπως αναφέρει και το ΡΣΑ- στη «συλλογική δραστηριοποίηση των ίδιων των κατοίκων». Μια κεντρική ιδέα της πρότασης (μεταξύ άλλων) είναι να δοθούν κίνητρα για κτίρια στάθμευσης ιδιωτικής χρήσης δηλαδή για κτίρια όπου κάθε θέση θα πωλείται (με το σύστημα της οριζοντίου συνιδιοκτησίας σαν πολυκατοικία) χωρίς να στεγάζεται υποχρεωτικά μια επιχείρηση.(στάθμευση δημόσιας χρήσης). Τα κτίρια αυτά μπορούν να είναι αυτοτροφοδοτούμενα ενεργειακά (ηλιακά πάνελς), να προστατευτούν από πράσινο και να συστεγάσουν «συναφείς» χρήσεις όπως εκθέσεις αυτοκινήτων, απελευθερώνοντας τις ιδιωτικές πρασιές που αντί να φυτευτούν γίνονται χώροι υπαίθριου εμπορίου»!

Έχουμε να κερδίσουμε ή να χάσουμε από μια συμπόρευση μεταξύ επιστήμης, πολιτικής και πολιτών; Το ερώτημα είναι ίσως πρωθύστερο γιατί προέχει η αναγκαία οικοδόμηση αμοιβαίας εμπιστοσύνης και ημερίδες σαν τη σημερινή μπορεί να συμβάλλουν στον εμπλουτισμό του προβληματισμού και την νηφάλια ανταλλαγή απόψεων.

Μάρω Ευαγγελίδου, Αρχιτέκτων- Πολεοδόμος/Χωροτάκτης / Μέλος της διαπαραταξιακής επιτροπής Σχεδίου Πόλεως του Δήμου Αθηναίων
Ενέργειες Εγγράφων
  • Αποστολή
  • Εκτύπωση
  • Bookmarks
ανακοινώσεις
Συνέντευξη του υποψηφίου δημάρχου Αθηναίων με την «Ανοιχτή Πόλη», Γαβριήλ Σακελλαρίδη στο Matrix24.gr και τον Γιώργο Μελιγγώνη 28/02/2014
Δήλωση του υποψήφιου δημάρχου Αθηναίων με την «Ανοιχτή Πόλη», Γαβριήλ Σακελλαρίδη μετά την ξενάγηση στην έκθεση του «Rethink Athens» 28/02/2014
Σημεία συνέντευξης του υποψηφίου δημάρχου Αθηναίων με την «Ανοιχτή Πόλη», Γαβριήλ Σακελλαρίδη στο VIMA FM και την εκπομπή των Ξενάκη – Αδαμόπουλου 27/02/2014
Δήλωση του υποψήφιου δήμαρχου Αθηναίων με την «Ανοιχτή Πόλη», Γαβριήλ Σακελλαρίδη σχετικά με τις δηλώσεις του κ. Καμίνη στην τηλεόραση του ΣΚΑΙ. 26/02/2014
Δήλωση του υποψήφιου δήμαρχου Αθηναίων με την Ανοιχτή Πόλη, Γαβριήλ Σακελλαρίδη σχετικά με τις δηλώσεις του υφυπουργού Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας, Νότη Μηταράκη για το πάρκο Ελληνικού 26/02/2014
Η Ανοιχτή Πόλη ενάντια στην ιδιωτικοποίηση της δημόσιας γης και του νερού 24/02/2014
Αποσπάσματα από τη συνέντευξη του υποψήφιου δήμαρχου με την «Ανοιχτή Πόλη» Γαβριήλ Σακελλαρίδη στην εκπομπή των Λυριτζή και Οικονόμου στο Σκάι Ραδιόφωνο 20/02/2014
Να προχωρήσει επιτέλους η δημιουργία χώρου πρασίνου στο οικόπεδο της ΔΕΗ στους Άνω Αμπελόκηπους 20/02/2014
Επίσκεψη του υποψηφίου δημάρχου Αθηναίων, Γαβριήλ Σακελλαρίδη στο Κοινωνικό Ιατρείο-Φαρμακείο Αλληλεγγύης Αθήνας 14/02/2014
Σημεία από τη συνέντευξη του υποψηφίου δημάρχου Αθηναίων με την "Ανοιχτή Πόλη", Γαβριήλ Σακελλαρίδη στον Real fm και τον Νίκο Χατζηνικολάου 14/02/2014
Περισσότερα...
 
map.png